Q Fizikte Ne Demek? (Elektrik Yükü ve Isı)
16 Eylül 2026
Kısa cevap: Fizikte q (veya Q) iki ana anlamda kullanılır: elektrikte elektrik yükü (birimi coulomb, C) ve ısı konularında ısı miktarı (birimi joule veya kalori). Elektrikte q = I·t ile, ısıda Q = m·c·ΔT ile hesaplanır. Hangisinin kastedildiğini konu ve birim belirler: C ise yük, J veya cal ise ısıdır.
Fizikte q ve Q: Anlam Tablosu
| Sembol | Anlamı | Birimi | Formül |
|---|---|---|---|
| q, Q | Elektrik yükü | coulomb (C) | q = I·t |
| e | Temel yük (elektron yükü) | 1,6·10⁻¹⁹ C | q = n·e |
| Q | Isı miktarı | joule (J), kalori (cal) | Q = m·c·ΔT |
| Q | Hal değişimi için gereken ısı | joule (J) | Q = m·L |
q: Elektrik Yükü
Elektrik yükü, maddenin elektriksel etkileşime girmesini sağlayan temel özelliktir; pozitif ya da negatif olabilir. Yük, temel yükün (e = 1,6·10⁻¹⁹ C) tam katları hâlinde bulunur: q = n·e. İletkenden geçen yük miktarı akım ile sürenin çarpımıdır: q = I·t. Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler çeker; aralarındaki kuvvet Coulomb yasasıyla bulunur: F = k·q₁·q₂/d².
Q: Isı Miktarı
Isı konularında Q, bir maddeye verilen ya da maddeden alınan ısı enerjisidir. Sıcaklık değişiminde Q = m·c·ΔT kullanılır: m kütle, c öz ısı, ΔT sıcaklık değişimi. Hal değişiminde (erime, buharlaşma) sıcaklık sabit kalır ve Q = m·L formülü kullanılır; L hal değişim ısısıdır. 1 kalori yaklaşık 4,18 joule'dür.
Çözümlü Örnekler
Örnek 1 (yük): 2 A akım 10 saniye boyunca geçerse taşınan yük q = I·t = 2 · 10 = 20 C olur.
Örnek 2 (ısı): 2 kg suyun sıcaklığını 10 °C artırmak için gereken ısı (c = 4180 J/kg·°C): Q = m·c·ΔT = 2 · 4180 · 10 = 83.600 J.
Örnek 3 (temel yük): 3,2·10⁻¹⁹ C yük kaç temel yüktür? n = q/e = 3,2·10⁻¹⁹ / 1,6·10⁻¹⁹ = 2.
İlgili Fizik Sembolleri
Sık Sorulan Sorular
Q fizikte ne demek?
İki ana anlamı var: elektrikte Q yük demektir (coulomb), ısı-sıcaklık konularında Q ısı miktarı demektir (joule). Harf aynı, büyüklük farklıdır.
Q = I·t formülü neyi verir?
Yükü: devreden geçen yük, akım ile sürenin çarpımıdır. Örneğin 2 A akım 10 saniyede q = 2 × 10 = 20 C yük taşır.
Q = m·c·ΔT ne demektir?
Isı miktarı formülüdür: m kütle, c öz ısı, ΔT sıcaklık değişimi. Örneğin 2 kg suyun sıcaklığını 10 °C artırmak için Q = 2 · 4180 · 10 = 83.600 J ısı gerekir.
q küçük harfle ne gösterilir?
Genellikle nokta yüklerin miktarı veya elektron yükü (e = 1,6×10⁻¹⁹ C) gibi küçük yükler için kullanılır; Coulomb yasasında F = k·q₁q₂/r² ile geçer.