Fizikte R Nedir? (Elektrikte Direnç ve Ohm)
15 Eylül 2026
Kısa cevap: Elektrikte büyük R direnci gösterir: bir iletkenin elektrik akımına karşı gösterdiği zorluk. Birimi ohm (Ω)'dur ve Ohm yasasından hesaplanır: V = I·R, yani R = V/I (bazı kitaplarda gerilim U ile gösterilir: R = U/I). Küçük r ise pil ve üreteçlerin iç direncidir; mekanikte r çoğunlukla dairesel hareketin yarıçapını gösterir.
Elektrikte R ve r: Anlam Tablosu
| Sembol | Anlamı | Birimi | Formül |
|---|---|---|---|
| R | Direnç | ohm (Ω) | R = V/I |
| Reş | Eşdeğer direnç | ohm (Ω) | Seri: R₁ + R₂ |
| r | Üretecin iç direnci | ohm (Ω) | I = ε/(R + r) |
| ρ (ro) | Özdirenç | Ω·m | R = ρ·ℓ/A |
| r | Yarıçap (mekanik) | metre (m) | a = v²/r |
Direnç Neye Bağlıdır?
Bir telin direnci R = ρ·ℓ/A formülüyle bulunur: ρ telin yapıldığı maddenin özdirenci, ℓ telin uzunluğu, A kesit alanıdır. Tel uzadıkça direnç artar, kalınlaştıkça (kesit alanı büyüdükçe) azalır. Metallerde sıcaklık arttıkça direnç de artar. Bakır gibi özdirenci küçük maddeler iyi iletken olduğu için elektrik kablolarında kullanılır.
Seri ve Paralel Bağlı Dirençler
Seri bağlamada dirençler toplanır: Reş = R₁ + R₂ + … Paralel bağlamada terslerinin toplamı alınır: 1/Reş = 1/R₁ + 1/R₂ + … İki eşit direnç paralel bağlanırsa eşdeğer direnç birinin yarısıdır: 6 Ω ile 6 Ω paralel bağlanırsa eşdeğer direnç 3 Ω olur.
Çözümlü Örnekler
Örnek 1 (Ohm yasası): 12 V gerilim altında 3 A akım geçen direnç: R = V/I = 12/3 = 4 Ω.
Örnek 2 (seri): 2 Ω ve 5 Ω seri bağlıysa Reş = 2 + 5 = 7 Ω.
Örnek 3 (paralel): 3 Ω ve 6 Ω paralel bağlıysa 1/Reş = 1/3 + 1/6 = 1/2, yani Reş = 2 Ω.
İlgili Fizik Sembolleri
- Fizikte P nedir? — elektrikte güç
- Fizikte V ne demek? — gerilim (volt)
- Elektrik formülleri
- Fizik güç formülü
Sık Sorulan Sorular
r nedir fizik?
Elektrikte R direncin simgesidir; birimi ohm (Ω). Ohm yasası R = U/I ile hesaplanır. Fizik genelinde r ayrıca yarıçap ve iç direnç anlamlarına gelir.
Fizikte r nedir, direnç ne demek?
Direnç, iletkenin akıma gösterdiği zorluktur: R = U/I. 12 V'luk gerilim altında 3 A çeken direncin değeri R = 12/3 = 4 Ω'dur.
r ne demek elektrikte iç direnç olarak?
Kaynağın (pil, jeneratör) kendi içindeki dirençtir; küçük r ile gösterilir. Kapalı devrede I = E/(R + r) formülüyle akım hesaplanır.
Direnç neye bağlıdır?
İletkenin cinsine, uzunluğuna, kesit alanına ve sıcaklığına: R = ρ·L/A. Uzun ve ince teller daha çok direnç gösterir; ρ öz direnç maddenin özelliğidir.