Fizik x Formülü: Yer Değiştirme (x = v·t) ve Diğer x Formülleri

Kısa cevap: Fizikte x çoğunlukla konumu ya da yer değiştirmeyi gösterir ve birimi metredir (m). En çok kullanılan x formülleri şunlardır: düzgün harekette x = v·t, ivmeli harekette x = v₀·t + ½·a·t², yer değiştirme tanımında Δx = xson − xilk. Yaylarda ise x, yayın uzama ya da sıkışma miktarıdır: F = k·x.

Fizikte x Formülleri Tablosu

FormülNe zaman kullanılır?Harfler
x = v·tSabit hızlı (düzgün) hareketv hız, t zaman
x = v₀·t + ½·a·t²Sabit ivmeli hareketv₀ ilk hız, a ivme
x = ((v₀ + v)/2)·tSabit ivmeli hareket (ortalama hızla)v son hız
Δx = xson − xilkYer değiştirme tanımıson ve ilk konum
F = k·xYay kuvveti (Hooke yasası)k yay sabiti, x uzama

Yol ile Yer Değiştirme Farkı

Alınan yol, hareketlinin izlediği yörüngenin toplam uzunluğudur ve skalerdir. Yer değiştirme ise ilk konumdan son konuma çizilen yönlü doğru parçasıdır ve vektöreldir. Örneğin 400 metrelik pistte bir tam tur atan koşucunun aldığı yol 400 m, yer değiştirmesi ise 0'dır; çünkü başladığı noktaya geri dönmüştür.

Çözümlü Örnekler

Örnek 1 (düzgün hareket): 12 m/s sabit hızla giden araç 10 s'de x = v·t = 12 · 10 = 120 m yol alır.
Örnek 2 (ivmeli hareket): Durgun hâlden 2 m/s² ivmeyle harekete başlayan cisim 4 s'de x = ½·a·t² = ½ · 2 · 16 = 16 m yol alır.
Örnek 3 (yay): Yay sabiti 200 N/m olan yayı 0,05 m uzatmak için gereken kuvvet F = k·x = 200 · 0,05 = 10 N'dur.

İlgili Sayfalar

Sık Sorulan Sorular

Fizikte x neyi gösterir?

Çoğunlukla konum veya yer değiştirmeyi gösterir; birimi metredir. Yay sorularında ise yayın uzama ya da sıkışma miktarını gösterir (F = k·x).

x = v·t ile x = ½·a·t² farkı nedir?

x = v·t sabit hızlı hareket içindir. x = v₀·t + ½·a·t² ise sabit ivmeli hareket içindir; ivme sıfır olduğunda bu formül x = v·t'ye dönüşür.

Yer değiştirme negatif olabilir mi?

Evet. Yer değiştirme yönlü bir büyüklüktür; seçilen pozitif yönün tersine hareket edildiyse negatif çıkar. Alınan yol ise hiçbir zaman negatif olamaz.

İlgili Konular

Genel

AYT Fizik Konuları ve Çalışma Rehberi

AYT fizik, sayısal (SAY) alanında okumak isteyen adayların puanını en güçlü etkileyen derslerden biridir; fen …

Genel

TYT Fizik Konuları ve Çalışma Rehberi

TYT'de fizik, fen bilimleri testinin içinde yer alır ve son yıllarda 7 soru civarında karşınıza çıkar. Soru sa…

Genel

12. Sınıf Fizik Konuları (MEB Müfredatı ve Ünite Listesi)

12. sınıf fizik, elektrik ve manyetizmanın derinleştiği, atom ve modern fiziğin tanıtıldığı, AYT fizik puanını…

Genel

11. Sınıf Fizik Konuları (MEB Müfredatı ve Ünite Listesi)

11. sınıf fizik, 9. sınıfta atılan hareket temelini vektörel analizle derinleştiren ve AYT fizikte en çok soru…

Genel

10. Sınıf Fizik Konuları (MEB Müfredatı ve Ünite Listesi)

10. sınıf fizik, optikten elektrik ve manyetizmaya uzanan dört büyük üniteden oluşur ve TYT fizik sorularının …

Genel

9. Sınıf Fizik Konuları (MEB Müfredatı)

9. sınıf, fizik dersinin liselerde ilk kez ayrı bir ders olarak işlendiği yıldır ve yıl boyunca dört ünite tam…